Substancje celowo dodawane do żywności

Do żywności w trakcie produkcji danego wyrobu dodawane są substancje różnego pochodzenia. Jedne z nich naturalnie występują w przyrodzie, zaś inne są specjalnie otrzymywane chemicznie. Każda z substancji ma określoną funkcję.  

Po co stosuje się substancje dodatkowe do żywności?

1) Aby przedłużyć przydatność do spożycia i czas przechowywania żywności: obecnie większość żywności produkowana jest masowo, na wielką skalę.  

  • Produkt musi w dobrej kondycji przejść przez dość długi łańcuch dystrybucji: od producenta, przez hurtownika, magazyny, sklep detaliczny, aż do naszego koszyka z zakupami, a to trwa.  
  • Często dzieje się tak, że globalna firma obecna w wielu krajach, produkuje dany produkt tylko w jednym miejscu – bez konserwantów nie zniósłby wielogodzinnego transportu do kraju przeznaczenia.  

2) W celu ułatwienia produkcji i przetwarzania żywności na większą skalę w zakładach produkcyjnych; 

3) Aby zamienić drogie i trudno dostępne składniki na łatwiejsze do zdobycia i tańsze (Np. z ziaren kakaowca zabiera się tłuszcz – drogie masło kakaowe, a w czekoladach zastępuje się jego funkcję tańszym emulgatorem – lecytyną sojową. A masło kakaowe sprzedaje się producentom kosmetyków, leków itp.) 

4) Aby zastąpić niepożądane składniki żywności bardziej atrakcyjnymi dla konsumenta. Chodzi o nadawanie konkretnych cech sensorycznych gotowemu produktowi lub zamiana składników żywności w taki sposób, by np. zastępowały cukier, tłuszcz czy energię;  

5) Aby produkować żywność bezpieczniejszą dla konsumenta przy długim przechowywaniu, w której nie będą rozwijały się bakterie oraz nie będzie niebezpiecznych toksyn.  

Konieczność stosowania dodatków?

Dodatki do żywności stały się ważnym elementem usprawniania procesów technologicznych i podnoszenia jakości produktów. Obecnie konsumenci poszukują żywności atrakcyjnej smakowo, o ładnym wyglądzie, o możliwości dłuższego przechowywania, łatwej do przyrządzania a równocześnie bardzo często bez dodatków, które właśnie zapewniają te cechy. Tak, więc, najważniejszą sprawą, jaką kieruje się producent stosując dodatki do żywności jest spełnienie życzeń konsumentów, głównie pod względem wyglądu i smakowitości produktu.  

Stosowanie dodatków do żywności stało się, więc konieczne ze względu na:  

  • Zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego żywności np. Sól jodowana  
  • Ochronę składników środka spożywczego np. Przeciwutleniacze w tłuszczach  
  • Zwiększenie wydajności produkcyjnej np. hydrokoloidy w przetworach mięsnych  
  • Zapobieganie niekorzystnym zmianom produktu np. Stabilizatory w emulsjach  
  • Zwiększenie atrakcyjności wyrobu np. Barwniki i aromaty w wyrobach cukierniczych i napojach orzeźwiających  
  • Wytwarzanie nowych produktów np. Emulgatory w margarynach i lodach,  
  • przedłużenie okresu trwałości środków spożywczych np. Konserwanty w napojach  

Definicja

Mianem substancji dodatkowej na podstawie Ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia. (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914, z późn. zm.: z dnia 8 stycznia 2010r Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914) określa się „substancję, która nie jest zwyczajowo odrębnie spożywana jako żywność, nie będąca typowym składnikiem żywności, niezależnie od tego czy posiada wartość odżywczą, czy nie, której celowe użycie technologiczne w procesie produkcji, przetwarzania, przygotowywania, pakowania, przewozu, przechowywania żywności spowoduje lub może spowodować, że substancja ta stanie się bezpośrednio lub pośrednio składnikiem środka spożywczego, albo półproduktów będących jego komponentami”.  

Zastosowanie substancji dodatkowych nie może przyczynić się do wprowadzenia w błąd, co do jakości zdrowotnej środka spożywczego. Nie może być wykorzystane w celu ukrycia wad żywności spowodowanych nieprawidłowym procesem produkcyjnym lub użyciem złej jakości surowców. 

Podział dodatków do żywności

Dodatki do żywności dzielimy w najprostszy sposób na:  

  • Naturalne – występujące naturalnie w żywności i pozyskiwane z naturalnych surowców  
  • Identyczne z naturalnymi – o takich samych właściwościach jak związki występujące naturalnie, lecz otrzymywane w drodze syntezy chemicznej  
  • Sztuczne – które są związkami otrzymywane na drodze syntezy chemicznej i nie występują w przyrodzie  

Wiele z dodatków ma pochodzenie naturalne i spożywamy je także w nieprzetworzonej żywności. Kwas askorbinowy (E300) to po prostu witamina C, stosowana w produkcji słodyczy, wędlin i płatków śniadaniowych. Pochodne witaminy C (E301-E304) znajdują się także w przecierach i sokach dla niemowląt, produktach nabiałowych, winie lub piwie. Witamina E – tokoferol (E306) zapobiega jełczeniu tłuszczów zwierzęcych,.

Agar (E406), pozyskiwany z morskich glonów, to wegetariańska alternatywa dla żelatyny: używa się go do żelowania galaretek, dżemów, musów i innych deserów. W celu utrwalenia konsystencji przetworów owocowych powszechnie stosuje się także pektynę (E440). Mączka chleba świętojańskiego, znana także jako guma karobowa (E410) ma delikatny, kakaowy aromat, dlatego znajdziemy ją przede wszystkim w deserach i produktach o słodkim smaku. Popularna soda oczyszczona to E500b – spulchniacz pieczywa, ciast i ciastek, ale także serów. Kolejnym środkiem spulchniającym jest np. węglan amonu (E503b). Dodatki oznaczone symbolami E575-579 to antyzbrylacze, stosowane do utrzymania sypkości soli, cukru pudru i innych sproszkowanych produktów. A za symbolem E967 kryje się ksylitol, używany często w produkcji słodyczy i napojów dla diabetyków.

Stosowanie substancji dodatkowych do żywności uregulowane jest obecnie rozporządzeniem ministra zdrowia w sprawie wykazu dopuszczalnych ilości substancji dodatkowych i innych substancji obcych dodawanych do środków spożywczych lub używek, a także zanieczyszczeń, które mogą znajdować się w środkach spożywczych lub używkach. Główny podział dodatków z listy E: 

Jeśli do artykułu spożywczego została dodana substancja dodatkowa, to producent jest zobowiązany podać na etykiecie, do wiadomości konsumenta, jej nazwę chemiczną lub symbol (E i numer INS) oraz funkcję technologiczną, jaką pełni dana substancja.  

Symbol E oznacza, że substancja nim oznaczona, jest zaakceptowaną do stosowania w produkcji żywności na podstawie jego oceny toksykologicznej.  

Do żywności dodawane są także różnorodne przyprawy i inne substancje (np. cukier, ocet, sól), które traktowane są jako normalny składnik pożywienia i z tego powodu nie są oznaczane symbolem E. 

Czy jesteśmy oszukiwani?

Jaki jest cel tego wpisu? Chodzi w nim o to, żeby Ciebie Drogi Konsumencie uświadomić, że dodatki do żywności nie zawsze są najgorszym co może Ci się przydarzyć podczas wycieczki do przydomowego sklepu. W czasach ogólnego dobrobytu sprostanie wymaganiom klientów jest coraz trudniejsza sztuką – wyrób naturalny, bez konserwantów ale z jak najdłuższym terminem ważności – umówmy się nie jest produktem łatwym do wyprodukowania. Dlatego warto wgłębić się w świat dodatków do żywności, żeby nie stawiać na równi poczciwej witaminy E i Błękitu Pantotenowego. Nie dajmy się zwariować. Poniżej umieszczam grafiki które przedstawiają skład produktów raczej popularnych, na których etykieta ze składem nie widnieje, tak jak ma to miejsce np na makaronie czy słodyczach.

Zwykły banan
całkiem zwykłe jajo kurze

Comments

comments


Subscribe
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x